Conferentie bij het "Parlamentarische Gesellschaft" in Berlijn over "Europese kartelvervolging - Juridische en politieke vraagtekens" op 14 oktober, 2008

17 Okt, 2008, 14:43 BST Van International Chamber of Commerce (ICC) Germany

BERLIJN, October 17 /PRNewswire/ --

- Verontrustend hoge boetes en gebrek aan regelgeving

- Experts zeggen dat de Europese Kartelwetgeving grondig moet worden hervormd

De Europese Commissie onderneemt stappen tegen illegale kartelvorming in de EU door enorm hoge boetes op te leggen. Onlangs beboette de EU het zogeheten paraffinekartel. De betrokken bedrijven moeten 676 miljoen euro betalen aan de Europese schatkist. Vorig jaar werden de grootste leveranciers van liften getroffen. Zij moesten samen boetes betalen van bijna 1 miljard euro. De Commissie legde aan ThyssenKrupp alleen al een boete van 479 miljoen euro op. Deskundigen stellen dat de sancties de afgelopen jaren aanzienlijk zijn aangescherpt. Het totale geïnde bedrag is tussen 2005 en 2007 verdriedubbeld.

Het bedrag van de boetes is niet het enige dat de experts verontrust, ze vinden bovendien dat de Europese kartelwetgeving ernstige tekortkomingen heeft. "Het verzoek om herziening van de kartelwetgeving is gerechtvaardigd en redelijk", erkent zelfs voormalig directeur-generaal Mededinging van de Europese Commissie, Dr. Alexander Schaub, die afgelopen dinsdag in Berlijn de wettelijke en politieke vragen rondom de vervolging van kartels onder Europese wetgeving besprak. De discussie vond plaats bij de Duitse Parlementaire Vereniging (DPG) samen met bedrijfsvertegenwoordigers, politici en juristen, op uitnodiging van Prof. Dr. Rupert Scholz, een expert op het gebied van constitutionele wetgeving, en de Duitse, Zwitserse and Oostenrijkse nationale commissies van de Internationale Kamer van Koophandel.

Juridische normen in het proces ontbreken

Gerenomeerd expert op het gebied van Europese wetgeving Prof. Dr. Jürgen Schwarze, en juristen van het advocatenkantoor Gleiss Lutz, hebben de meest nijpende punten in de kartelwetgeving bestudeerd. Deze studie heeft talrijke zwakke punten in het huidige beleid aangetoond. Om de situatie beter te begrijpen moet men kijken naar de gebruikelijke procedure. Kartels zijn van nature geheime overeenkomsten. Het doel van de Gemeenschap is om via een immuniteitsregel de illegale afspraken te verbreken. Het eerste bedrijf van een kartel dat naar buiten treedt en het kartelgedrag opbiecht, blijft ongestraft. Andere bedrijven die zichzelf in staat van beschuldiging stellen, krijgen minder zware boetes opgelegd. De Commissie is vrij om het niveau van de boete zelf te bepalen. De omvang van een dergelijke boete kan tot tien procent van de omzet van een onderneming of een groep ondernemingen bedragen. Theoretisch kunnen grote ondernemingen dus gesanctioneerd worden met boetes van miljarden euros. De betreffende ondernemingen kunnen in beperkte mate tegen een besluit van de Commissie reageren, en kunnen in beroep gaan bij het Gerecht van Eerste aanleg van het Europese Hof van Justitie in Luxemburg. Maar de rechters bekijken de onderliggende feiten niet opnieuw. Zij voeren slechts een beperkt procedureel onderzoek uit zonder de feiten zelf te onderzoeken. Hetzelfde geldt voor het Europese Hof van Justitie zelf, als de volgende en tevens laatste stap.

Het onderzoek, uitgevoerd door Gleiss Lutz, vindt fouten met betrekking tot de onduidelijke juridische grondslag van de wet betreffende kartelboetes. Volgens het onderzoek zijn de criteria om de boete vast te stellen te vaag, en is er onvoldoende juridische basis voor de wettelijke verantwoordelijkheid van de hoofdonderneming voor haar dochtermaatschappijen. De juristen stellen ook dat de immuniteitsregel betwistbaar is, omdat de andere leden van het kartel op deze wijze gedwongen worden zichzelf in beschuldiging te stellen om zo hogere boetes te voorkomen. Een ander punt waar experts onvolkomenheden zien, is de beperkte juridische controle over de besluitvorming. Co-auteur van het onderzoek, Prof. Dr. Jürgen Schwarze eist daarom een aantal hervormingen op de van toepassing zijnde wet. Dit omvat onder andere bepalingen omtrent het bedrag van de boetes en de bewijslast betreffende overtredingen van de kartelwetgeving door specifieke werknemers. Bovendien zouden de nalevingprogrammas waarmee ondernemingen overtredingen willen voorkomen in acht genomen moeten worden voor een eventuele verlaging van de boete. Maar in wezen pleit het onderzoek voor een procedure, gebaseerd op de wet, waar de Europese Commissie optreedt als aanklager, en daarnaast een gerechtshof de feiten onderzoekt van iedere individuele zaak en het niveau van de boetes vaststelt. Dhr. Schwarze eist de "invoering van een nieuwe, twee stappen procedure."

Paneldiscussie toont behoefte aan hervormingen

De deskundigen zijn het er in het algemeen over eens dat hervormingen nodig zijn. "Wij menen dat de Europese kartelwetgeving nauwkeurig onderzocht zou moeten worden", legt Dhr. Scholz uit. Ook Klaus-Heiner Lehne, lid van de juridische commissie van het Europees Parlement, is van mening dat "verbeteringen in de wetgeving nodig zijn." Het EPP parlementslid is er voorstander van om een onafhankelijke kartelautoriteit in Europa op te zetten, gebaseerd op het model van de Duitse Bundeskartellambt, en een discussie te starten over het invoeren van strafrechtelijke vervolging voor kartelvorming. Op deze manier kunnen misdrijven ook bestraft worden met een gevangenisstraf. Dit is de gangbare praktijk in de Verenigde Staten. Dhr. Lehne acht het tevens van belang dat nalevingprogrammas in overweging worden genomen bij het vaststellen van de boete.

Jürgen Gehb, woordvoerder voor het juridisch beleid van de CDU/CSU parlementaire partijen in de Duitse Bondsdag, bekritiseerde het gebrek aan een juridische grondslag in de wet op de kartelboetes. Dhr. Gehb zei dat het niet gaat om het bedrag van boetes, maar om het feit dat dergelijke boetes moeten worden opgelegd conform de wetgeving. Klaus Becher, hoofd juridische zaken van Daimler Financial Services en vicevoorzitter van de mededingingscommissie van de BDI, de Federale Vereniging van de Duitse Industrie, beklaagt zich ook over de juridische onvolkomenheden. Dhr. Becher zegt dat de industrie het onbegrijpelijk vindt dat het Gerecht van Eerste Aanleg geen enkel onderzoek doet naar de feiten. "Dit moet veranderen", eist Dhr. Becher.

"Middeleeuwse clanaansprakelijkheid"

Een andere kwestie die aanzienlijke ergernis veroorzaakt bij de industriële sector is het feit dat de hoofdonderneming verantwoordelijk is voor overtredingen door dochtermaatschappijen. "Dit komt overeen met de clanaansprakelijkheid uit de Middeleeuwen", zegt de hoofdadviseur van de Total SA Groep, Dr. Peter Herbel. Hij stelt dat immers in de strafrechtelijke wereld niet de vader of de moeder van een overtreder aansprakelijk is, maar de overtreder zelf. Total zelf wordt op dit moment getroffen door boetes in verband met het paraffinekartel via een ondergeschikte dochtermaatschappij. Dhr. Herbel zei dat de boete opgelegd door de Commissie zeven maal de jaarlijkse verkoop van het bedrijf betreft, en dat het 40 keer de winst bedraagt. Ook Dr. Klaus Moosmayer is van mening dat de praktijk van de Commissie om een gehele onderneming verantwoordelijk te stellen voor de overtreding van een individuele onderneming betwistbaar is. Dhr. Moosmayer, hoofd van het nalevingsprogramma van Siemens AG, is van mening dat een volledige controle van alle werknemers onmogelijk is in grote ondernemingen. "Er zal altijd ongepast gedrag zijn", zegt Dhr. Moosmayer, en de stappen die door het bedrijf genomen worden om overtredingen tegen te gaan, moeten daarom ook in overweging worden genomen. Prof. Dr. Karl Hofstetter, hoofd juridisch advies en lid van de toezichtcommissie van de Zwitserse Schindler Holding AG, eist bovendien dat individuële overtreders bestraft worden. "Wanneer het bedrijf er alles aan gedaan heeft om overtredingen te voorkomen, dan moet de individuele overtreder verantwoordelijk gesteld worden", stelt Dhr. Hofstetter.

Boetes hebben een afschrikeffect - maar de manier waarop ze worden opgelegd moet worden herzien

Dhr. Schaub, voormalig directeur-generaal voor Mededinging van de Europese Commissie, heeft de aanwezigen echter ook gevraagd begrip op te brengen voor de strikte handelswijze van de Europese Commissie. Hij zei dat de kartelovertredingen lang beschouwd werden als triviale overtredingen die nagenoeg niet vervolgd werden, en dat de Commissie daar nu wel iets aan doet. Hij benadrukte het afschrikeffect dat de boetes hebben en verdedigde de boetes met de verklaring dat "dit geleid heeft tot drastische veranderingen in bedrijven", maar dat het desondanks noodzakelijk is de huidige regels te herzien. Het Duitse Bundeskartellamt ziet de kartelwetgeving ook als een sterk instrument. Een vertegenwoordiger van het Departement benadrukt dat de immuniteitsregel "extreem effectief is", en dat de hoogte van de boetes een afschrikeffect hebben.

Ter samenvatting uitte Prof. Scholz de waarschuwing dat de doeltreffendheid van de maatregelen om kartels te bestrijden geen reden mag zijn om de wetgeving te ontduiken.

    
    Meer informatie is beschikbaar via:

    Dr. Wolfgang Bosch
    Gleiss Lutz
    Mendelssohnstrasse 87
    60325 Frankfurt
    Duitsland
    +49-69-95514-535

BRON International Chamber of Commerce (ICC) Germany