Złożony przez Brazylię pozew o zwrot kosztów opieki zdrowotnej związanych z używaniem tytoniu osiąga kluczowy etap - sąd przygotowuje się do wydania orzeczenia

Oświadczenie Yolondy C. Richardson, prezes i dyrektor generalnej Campaign for Tobacco-Free Kids (Kampanii na rzecz dzieci wolnych od tytoniu)

WASZYNGTON, 31 lipca 2026 r. /PRNewswire/ -- Przełomowy pozew wniesiony w 2019 r. przez brazylijską Prokuratorię Generalną (Advocacia-Geral da União, AGU), mający na celu pociągnięcie największych producentów papierosów w kraju do odpowiedzialności finansowej za ogromne koszty zdrowia publicznego spowodowane paleniem tytoniu, osiągnął kluczowy etap postępowania. Zakończono już składanie wszystkich pism procesowych, w tym opinii Federalnej Prokuratury Publicznej, która poparła roszczenia AGU. Obecnie sprawa oczekuje na rozstrzygnięcie przez Sąd Federalny w Porto Alegre, który zdecyduje, czy koncerny tytoniowe ponoszą odpowiedzialność za szkody wynikające z marketingu i sprzedaży papierosów w Brazylii.

Pozew ma na celu zobowiązanie największych producentów papierosów w kraju do zrekompensowania brazylijskiemu publicznemu systemowi opieki zdrowotnej wydatków poniesionych na leczenie chorób, których związek z używaniem tytoniu został naukowo potwierdzony. Pozwanymi są BAT Brasil (dawniej Souza Cruz) i Philip Morris Brasil oraz ich spółki macierzyste – British American Tobacco i Philip Morris International.

Sprawa ta jest jednym z najważniejszych na świecie postępowań dotyczących dochodzenia zwrotu kosztów opieki zdrowotnej związanych z używaniem tytoniu i może mieć konsekwencje wykraczające daleko poza granice Brazylii. W przypadku korzystnego rozstrzygnięcia umocni ona zasadę, zgodnie z którą firmy tytoniowe powinny ponosić odpowiedzialność za ogromne koszty zdrowotne i ekonomiczne powodowane przez ich produkty.

Używanie tytoniu stanowi ogromne obciążenie dla brazylijskiego publicznego systemu opieki zdrowotnej. Każdego roku palenie tytoniu powoduje około 177 000 zgonów i generuje szacunkowe koszty rzędu 75 mld reali brazylijskich (blisko 15 mld dolarów amerykańskich) kosztów opieki zdrowotnej związanych z leczeniem chorób odtytoniowych. W pozwie podkreślono, że choć produkcja i sprzedaż papierosów są działalnością legalną, przedsiębiorstwa nadal ponoszą odpowiedzialność prawną za naprawienie szkód wyrządzonych społeczeństwu przez ich produkty.

Pozew Brazylii jest pierwszym tego rodzaju postępowaniem w kraju o niskim lub średnim poziomie dochodów, które osiągnęło etap wydania orzeczenia w kwestii odpowiedzialności. Podobne postępowania dotyczące dochodzenia zwrotu kosztów opieki zdrowotnej prowadzono również w innych państwach, w tym w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych, gdzie rządy skutecznie uzyskały odszkodowania za wydatki na opiekę zdrowotną wynikające z używania wyrobów tytoniowych.

Przemysł tytoniowy wyrządził w Brazylii ogromne szkody dla zdrowia publicznego, które zostały dobrze udokumentowane. Korzystne orzeczenie nie tylko stanowiłoby przełomowy moment dla Brazylii, lecz także stworzyłoby ważny precedens dla rządów dążących do pociągnięcia przemysłu tytoniowego do odpowiedzialności.